Sunitus - De instelling van de geest

Deel I: Mythes

Tegenwoordig zijn de nationale lidstaten van de Europese Unie (EU) meer dan ooit kritisch ten op zichte van de EU. Onder aanvoering van voornamelijk conservatieve, nationalistische en populistische partijen klinkt het pessimistische anti-Europa geluid steeds harder. Deze partijen gebruiken zaken als de invoering van de Euro waar veel Europeanen ongelukkig over zijn, de financiële malaise in Griekenland en het overdragen van soevereiniteit van de nationale overheden aan de EU, om de negatieve gevoelens van burgers te onderstrepen en liften zodoende voor politiek succes mee op deze anti-Europese sentimenten. Niet voor niets hebben de burgers van notabene Nederland en Frankrijk, twee van de zes oudste leden van de Unie, de Europese Grondwet middels referenda verworpen.

Sinds het ingrijpen van het Westen in Libië is veel gezegd en geschreven over de nieuwste oorlog. Van de internationale Al Jazeera  tot de lokale Amsterdamse AT5 is er volop aandacht geschonken aan Gaddafi en zijn verdeelde volk. En natuurlijk is door velen, hoe kan het dan ook anders in het huidige politieke klimaat, op verbazingwekkend manier een link gelegd tussen Gaddafi en de integratie en loyaliteit van Nederlandse moslims. Toch is mijns inziens één van de meest merkwaardige analyses omtrent de kwestie gemaakt door Ahmet Olgun, een Nederlandse journalist van Turkse komaf. In de Volkskrant stelt hij dat ‘de puberende poldermoslim’ schittert in een ‘beschamende afwezigheid’ aangaande de gebeurtenissen in Libië. ‘De poldermoslim’ demonstreert namelijk wel ‘altijd’ gretig tegen Israël, maar doet dat tot zijn grote verbazing en (tikkeltje) irritatie niet tegen Gaddafi, omdat de onderdrukker in kwestie een islamitische heerser is. De poldermoslim is ontmaskerd. Enfin , de poldermoslim is niet integer, hij is hypocriet, hij pubert, hij ziet zaken door een zwart-wit bril, etcetera, etcetera. Allemaal ernstige stellingen van een doorgewinterd journalist.

Terwijl het Westen door middel van politieke, economische en/of militaire machtsmiddelen de democratie over de rest van de wereld promoot en verspreidt, loopt tegelijkertijd de democratie op eigen grondgebied een serieus gevaar. Sterker nog, het voortbestaan van de democratie wordt bedreigd. U denkt nu misschien automatisch aan de door sommigen alom aangehaalde ‘Trojaanse paarden’ als fundamentalisme, Islam, moslims enzovoorts (het overkwam mij vreemd genoeg ook toen ik deze zinnen aan het typen was; het zal wel door de media en de huidige tijdsgeest komen). Het werkelijke gevaar voor de democratie echter, is afkomstig uit een onverwachte hoek: wij, onverschillige burgers.

Een infectie

'Het christendom is de meest bespottelijke, de meest absurde en bloedige religie waarmee de wereld ooit geïnfecteerd werd.' Het citaat is van Voltaire, Franse filosoof en schrijver uit de 18e eeuw. Hoewel ik zijn mening over het christendom niet deel, is de kritiek indien geplaatst in de context van de tijdsgeest waarmee deze grote denker te maken had en waaruit hij zijn inspiratie putte, begrijpelijk. Immers, de Paus(en) en het katholicisme zijn nou eenmaal hoofdverantwoordelijk voor vele zwarte pagina’s uit de middeleeuwse geschiedenis. En toch heeft het christendom tegenwoordig net als de andere wereldgodsdiensten één doel: een vredevolle, sociale en fatsoen lijke leefomgeving creëren. Dat kan echter niet gezegd worden van een ander fenomeen, veeleer een ziekte waar de wereld mee geïnfecteerd is en nog steeds te kampen heeft, om de woorden van Voltaire te gebruiken, met bespottelijke, absurde en bloedige symptomen: het doorgeschoten nationalisme.