Sunitus - De instelling van de geest

Sinds het ingrijpen van het Westen in Libië is veel gezegd en geschreven over de nieuwste oorlog. Van de internationale Al Jazeera  tot de lokale Amsterdamse AT5 is er volop aandacht geschonken aan Gaddafi en zijn verdeelde volk. En natuurlijk is door velen, hoe kan het dan ook anders in het huidige politieke klimaat, op verbazingwekkend manier een link gelegd tussen Gaddafi en de integratie en loyaliteit van Nederlandse moslims. Toch is mijns inziens één van de meest merkwaardige analyses omtrent de kwestie gemaakt door Ahmet Olgun, een Nederlandse journalist van Turkse komaf. In de Volkskrant stelt hij dat ‘de puberende poldermoslim’ schittert in een ‘beschamende afwezigheid’ aangaande de gebeurtenissen in Libië. ‘De poldermoslim’ demonstreert namelijk wel ‘altijd’ gretig tegen Israël, maar doet dat tot zijn grote verbazing en (tikkeltje) irritatie niet tegen Gaddafi, omdat de onderdrukker in kwestie een islamitische heerser is. De poldermoslim is ontmaskerd. Enfin , de poldermoslim is niet integer, hij is hypocriet, hij pubert, hij ziet zaken door een zwart-wit bril, etcetera, etcetera. Allemaal ernstige stellingen van een doorgewinterd journalist.

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: de column van Olgun oogt interessant en confronterend maar is in feite inhoudelijk op zijn zachts gezegd slecht geschreven. Bij het lezen krijg je het idee alsof het verhaal in elkaar is gezet door een Eskimo (met alle respect voor dit brave volk in het verre Noord Westen) die het Nederlandse inburgeringstraject net achter de rug heeft en in die hoedanigheid van euforie en tegelijkertijd het onvermijdelijke gebrek aan kennis, een idealistische journalist die hij is, met alle lef heeft gepoogd een keihard stuk te schrijven over zijn nieuwe islamitische medelanders. Keihard is de inhoud van het stuk zeker, maar theoretisch correct is het allerminst.

Om te beginnen stelt Olgun dat moslims in Nederland en in Europa (dat zijn er dus honderdduizenden) ‘hun broeders niet steunen omdat de onderdrukker ook een moslim is’. Hij ziet ze immers niet demonstreren. Dat is zijn ultieme bewijs en de kern van zijn stelling. Als steunen en demonstreren per definitie onlosmakelijk met elkaar verbonden zouden zijn, zou Olgun gelijk hebben. Steunen echter kan op veel verschillende manieren. Een kijkje bij het vrijdaggebed in een willekeurige moskee (smeekbeden voor de onderdrukten en slachtoffers), of een virtuele observerende wandeling door social media en (studenten)blogs zijn enkele voorbeelden die laten zien dat het de gemiddelde moslim geen reet interesseert of Gaddafi moslim is. Zijn geloof is in deze kwestie een non-issue. Sterker nog, moslims hebben islamitisch getinte dictatoriale regimes altijd gehekeld, terwijl juist het Westen Gaddafi en co, tot boosheid en onbegrip van die ‘zwart-wit bril dragende’ en ‘puberende’ moslims, altijd hebben gesteund. Hoe kan Olgun deze feiten negeren en stellen dat moslims het geloof van Gaddafi laten meewegen in hun oordeel over opkomen voor rechtvaardigheid?  Hoe paradoxaal en ironisch is het dat moslims doorgaans worden bekritiseerd om het feit dat ze zich bekommeren om het lot van hun geloofsgenoten in het buitenland, terwijl Olgun moslims nu juist bekritiseert omdat ze de onderdrukte Libiërs niet zouden steunen? Nee, de moslims laten hun ‘maskers’ niet vallen. Olgun probeert ze op een bijna sluwe manier een lelijke zelfbedachte masker op te zetten.

Daarnaast kan je de ‘beschamende afwezigheid’ van moslims ook heel simpel uitleggen zonder allerlei beschuldigingen te bedenken:  waarom zou je gaan demonstreren als onze regering samen met de grote jongens toch al snel heeft besloten om uit democratische idealen en humane overwegingen de Libiërs te hulp te schieten? Gaddafi wordt gelukkig eindelijk aangepakt! Demonstreren is derhalve simpelweg niet nodig geweest. Is Olgun te naïef om in dit in te zien? In het geval van Israël echter vindt men blijkbaar dat demonstreren wel noodzakelijk is. Op zich is dat niet vreemd aangezien onze (ex)regering Israël ondanks de vele mensenrechtenschendingen, onderdrukking en het humanitaire crisis in Gaza nimmer heeft teruggefloten, laat staan ingegrepen. Verder in het lijst van niet teruggefloten en niet ingegrepen bij soortgelijke misstanden: China, Rusland, Ivoorkust en ga zo maar door. Maar nu in Libië, een land met een islamitische bevolking en veel olie, wel snel en verbazingswekkend effectief (zelfs de leden van de VN waren het erg snel met elkaar eens!) wordt ingegrepen, kan ik mij voorstellen dat men gaat geloven dat er met dubbele maten wordt gemeten, en daardoor met gemengde gevoelens kom te ziten en dus besluit om bijvoorbeeld niet te gaan demonstreren. Als men dan als gevolg daarvan zoals Olgun aangeeft ‘beschamend stil’ oogt, is dat eerder te begrijpen dan te verwijten.

Het meest frappante aan de column vind ik echter dat Olgun op basis van zijn dubieuze aannames het volgende concludeert:

Maar wat heeft deze grote groep, nu zwijgende moslims in Nederland dan gedaan? Zij lijken de benarde positie van hun geloofsgenoten in Irak, de Palestjnse gebieden en Afghanistan te hebben misbruikt voor hun eigen strijd in hun nieuwe thuislanden in het Westen. Hun strijd tegen het heersende politieke klimaat, tegen discriminatie en al het andere waar ze ongenoegen over voelden.

Hoe ‘lijken’ de moslims precies misbruik te hebben gemaakt van de benaderde posities van moslims in het buitenland? Waar baseert hij dat op? Als een serieuze journalist zijnde kun je het niet maken om dit soort schofferende uitlatingen te doen, zonder deze fatsoenlijk te beargumenteren. Je zou bijna aangifte willen doen van smaad, mocht je hier überhaupt enig touw aan kunnen vastknopen. Dit is dan ook weer een typisch voorbeeld van het feit dat kwaliteitsjournalistiek door het huidige politieke klimaat onder druk staat. En hoe slecht de column ook is, het is voor eigen politieke doeleinden maar al te graag verspreid (via twitter) door mensen als Ronny Naftaniël (directeur CIDI) en Ehsan Jami (adviseur PVV). De laatsgenoemde greep het stuk aan om te bewijzen dat moslims ‘stelletje hypocrieten zijn’. Zo makkelijk kan het dus gaan tegenwoordig, althans als het de moslims in kwestie zijn. Nederland op zijn smalst.

Voor mij is de column van Olgun een enorme persoonlijke teleurstelling. Ik heb namelijk een speciale, quasi nostalgische band met Ahmet Olgun. Een kleine zes jaar geleden heb ik het boek van Olgun en Chorus, ‘In Godsnaam, het jaar van Theo van Gogh’, met veel interesse gelezen. Ik vond het bijzonder - en was misschien een beetje trots -  dat een journalist met Turkse roots zich in die tijd waagde aan een boek met als case Theo van Gogh. De moord en de beschouwing ervan in In Godsnaam hebben er mede voor gezorgd dat ik langzaam maar zeker verslaafd ben geraakt aan de maatschappij en aan wat haar beweegt. Dus de naam Olgun associeerde ik vaak met mijn turbulente doch zoete tienerjaren die mij hebben gevormd. Na het lezen van zijn column in de Volkskrant echter, heb ik een gebroken hart opgelopen. Met als gevolg veel liefdesverdriet. Olgun heeft het verpest. En niet zo’n beetje.