Sunitus - De instelling van de geest

De hedendaagse mens wordt niet vaak meer gelouterd door ruige ervaringen van religieuze aard. Het meest intense wat de meesten van ons mee maken is een flink potje fitnessen waarbij we na afloop een fijne sauna nemen en denken: zo! Dat heb ik ‘ns even mooi gedaan! Hoe anders ging dat in vroegere tijden, toen de mens nog de tijd nam om zichzelf af te breken en op te bouwen met de diverse rituelen die hem of haar terzijde stonden, zoals het vasten, het bidden of de pelgrimage verrichten.

Het is natuurlijk niet populair om te kijken wat verschillende geloven met elkaar gemeen hebben. Het is al helemaal niet bonton om dit te doen bij Moslims en Joden. En toch staan we dichter bij elkaar dan we denken. Als je denkt aan de overeenkomsten tussen het Jodendom en de Islam, kun je bijvoorbeeld het volgende lezen in de vertaling van de Koran:

“Zeg: ‘Wij geloven in Allah en in wat er tot ons is neer gezonden, en in wat er neer is gezonden aan Abraham en Ismaël, Isaac, Jacob en de kinderen van Jacob en in wat er aan Mozes, Jezus en de Profeten van hun Heer werd gegeven. Wij maken geen onderscheid tussen wie van hen dan ook en wij hebben ons aan Hem overgegeven.’” (Edele Koran, 3:84)

We schijnen er genoeg van te hebben. We willen ze niet meer zien, of kijken er weliswaar naar maar denken: tja, zal het echt beter worden als ik geld geef? De beelden in Somalië zijn identiek aan de beelden die we al een jaar of dertig via de tv zien binnenkomen: uitgemergelde koppies, opgezwollen buiken, vieze vliegen om de ogen en een intense leegte in het gezicht van een moeder. Er lijkt me dan ook niets erger voor een ouder, dan je kind je niet te kunnen voeden.

Onze democratie is een vreemd beest. Het wordt wel eens de minst kwalijke staatsvorm genoemd, of de tirannie van de meerderheid, maar toch is het de meest logische bestuursvorm geworden in het westen. Het omhelst inspraak en erkenning, vertegenwoordiging en controle, onafhankelijkheid en verantwoordelijkheid – maar soms is het ook gewoon een aanfluiting van onmenselijkheid. Het kan slechts aanwezig als een vernislaagje zijn, en op die manier groot onrecht verhullen. Het is bijna altijd traag en log, tenzij de waan van de dag wordt gevolgd met zinloze debatten en referenda die bijna niemand interesseert – dan kan het zomaar een vlucht nemen, met besluiten waar bijna niemand behoefte aan heeft.