|
Het zijn meestal de vrouwen die het haasje zijn. Als een stad of land onveilige plekken heeft, dan zijn degenen die daar het meest last van hebben zo goed als nooit de mannen. In een omgeving van misdaad en gevaar zijn vrouwen het kwetsbaarst. Reden te meer om vrouwen te eren en hoog te houden, niet alleen als lakmoesproef voor een veilige samenleving, maar vooral ook om niet de helft van de wereld aan unieke ervaringen, creativiteit, inspiratie en kennis verloren te laten gaan.
Recent bekeek ik de film Lady, over het leven van Aung San Suu Kyi, de oppositieleidster die onder huisarrest stond/staat in Myanmar (voormalig Birma). Het was geen bijster goede film maar wel een bijzonder mooi verhaal. Net als Tawakkul Karaman in het huidige Jemen, Leymah Gbowee en Ellen Johnson-Sirleaf in Liberia, en Rebiya Kadeer in Oost-Turkmenistan, vecht zij tegen de dominant-patriarchale stroming in, voor de verbetering van haar stukje wereld. Een bijzonder punt is dat zij haar kwetsbaarheid hierbij niet als zwakte ervaart maar het juist als ‘wapen’ inzet. Zij doet dit door haar strijd bij uitstek zonder geweld te voeren, net als Martin Luther King, Gandhi en Mandela vóór haar. Al deze mensen streefde en streven naar de hoogste vorm van rechtvaardigheid – soms in de vorm van algemene mensenrechten, soms specifieker voor de rechten van vrouwen of etnische minderheden.
In de film Lady, werd ik dan ook bevangen door een sterk gebrek aan cynisme. Ik probeerde nog wel mijn afstand te bewaren, maar kreeg moeilijk grip op mijn emoties, van respect en waardering tot ontroering. Michelle Yeoh (in de hoofdrol met David Thewlis, die haar man speelt) is een geweldige actrice, behept met een slap scenario waarin Aung San Suu Kyi een eendimensionaal personage blijft. Het is dan ook wonderbaarlijk dat ze desondanks zo’n ongelofelijke kracht en onverwoestbaarheid uit haar frêle voorkomen weet te distilleren.
Aung San Suu Kyi is de fysieke speelbal van een wrede militaire dictatuur, maar haar intelligentie, intense koppigheid en afkomst (haar vader was een van de voorvechters van de onafhankelijkheid in de jaren ’40) zorgen ervoor dat ze de wensen van haar volk goed weet te verwoorden. Nu nog bevindt ze zich in de vreemde situatie dat haar partij met overweldigende meerderheid is gekozen om het land te leiden, maar toch kan ze niet of nauwelijks haar huis uit en zijn haar medestanders opgepakt, vermoord of verdwenen. Daarbovenop werd en wordt het haar familie moeilijk gemaakt om haar te bezoeken in Engeland en zou zij het land niet meer in mogen als ze zelf op bezoek zou gaan.
Tawakkul Karam leidt nog steeds demonstraties in Jemen, een land dat wordt verscheurd door een burgeroorlog, met een corrupte en moordzieke president die maar niet af wil treden, met minder dan het minimum aan rechten voor vrouwen. Rebiya Kadeer reist de wereld over om het lot van haar volk – dat zich in exact, maar dan ook exact dezelfde situatie als Tibet bevindt – onder de ogen en oren van de mensen te brengen. Soms ontvangen wereldleiders haar stiekem, soms wordt een ontmoeting op het laatste moment afgezegd onder druk van China. Haar eigen land kan ze niet in, zonder gevaar voor haar vrijheid en veiligheid. Leymah Gbowee en Ellen Johnson-Sirleaf ploeteren dagelijks in Liberia om de restanten van de burgeroorlog te verwerken en vrouwen een veilige en gelijkwaardige plek in de maatschappij te geven.
Het zijn stuk voor stuk helden van groot formaat.
How had I come to be here,
like them, and overhear
a cry of pain that could have
got loud and worse but hadn't? Elizabeth Bishop ‘In the Waiting Room’
|
