Sunitus - De instelling van de geest

“Goedenavond, ik ben Steffen de Jonge en dit is het nieuws van woensdag 4 mei.”

Boer zoekt vrouw, de finale van het WK, Idols: altijd worden we bestookt met de kijkcijfers. Het is erg interessant om te zien, stel je voor dat er op een moment 8 miljoen Nederlanders tegelijk op de bank zitten om naar het zelfde programma te kijken. Dat is een onvoorstelbaar aantal en die programma’s hebben dus ook een onvoorstelbare impact op het land. Maar ja, als zo’n boer een keertje erg bot is tegen een vrouw die net openlijk haar liefde tegenover hem heeft verklaard komen we daar nog wel bovenop. Daarnaast is het maar een keer in de week een klein uurtje, dus dat ben je op maandagmiddag alweer vergeten.

Je moet je even beseffen dat er iedere dag, ik herhaal, iedere dag, een paar miljoen mensen naar het acht uur journaal kijken. Dat is geen finale die een keer in het jaar plaatsvindt, nee, dat is iedere dag, ongeacht de inhoud van dit nieuws. Moet je je eens voostellen wat een impact dat heeft.

Nieuws bestaat al sinds jaar en dag, immers, alles wat nog te gebeuren staat is nieuws. Vroeger ging dat natuurlijk slechts van mond tot mond, je moest maar geloven wat de waarheid was nadat het verhaal al vele malen opnieuw verteld was. Met de komst van de radiotechnieken werd dit al versoepeld. Het aantal transfers werd verkleind en de kern van de waarheid werd steeds meer gewaarborgd. Toen de eerste polygoonstemmen via radio-uitzendingen over de wereld gingen brak er een nieuw tijdperk aan.

In de wet is opgenomen dat het NOS ons het nieuws moet vertellen. Dus staan ze iedere dag meerdere keren voor ons klaar om haarfijn te vertellen wat er vandaag en gister gebeurd is. Ze houden ons op de hoogte van alles wat er op de wereld gebeurt. Je ziet meteen al dat het niet klopt. Natuurlijk moet er een selectie worden gemaakt, al het nieuws heeft zijn eigen relevantie en dat ene halve uurtje is lang niet genoeg om de hele lijst af te gaan. Maar wie maakt die selectie?

Wat de NOS ons vertelt is nieuws en waarheid. Natuurlijk staan ze onder strenge controle en zal ik ook niet twijfelen aan de echtheid van het nieuws (uitzonderingen als de foto van Osama met een kogel door zijn hoofd daar gelaten). Wat ik wel discutabel vind zijn de onderwerpen.

Ik heb zelf een televisie aangeschaft en kies er zelf voor om om acht uur voor de televisie te gaan zitten. Ik zap zelf naar Nederland 1 en zit ongedwongen met mijn bord op schoot te luisteren en kijk naar wat ik allemaal gemist heb vandaag. Ik kijk bewust naar het journaal, want een goede burger is een betrokken burger. Als je mee wilt komen in de maatschappij moet je iets van het nieuws weten, moet je weten wat ze bedoelen met de NAVO, de Dow Jones en de Eerste Kamer. Je weet wie Pim Fortuyn vermoord heeft, wie Khadaffi is en waar de watersnoodramp heeft plaatsgevonden. Als je gewoon het acht uur journaal kijkt en af en toe een krant open slaat ben je goed bezig, dan red je het wel op de werkvloer. Althans, dan weet je wat jouw collega’s ook weten, dan kun je praten over iets gemeenschappelijks, want je hebt allemaal het zelfde gehoord gisteravond.

Het nieuws is wat de NOS ons vertelt. Natuurlijk zijn er genoeg mogelijkheden om op een andere manier nieuwe dingen te weten te komen, maar de NOS is een autoriteit op dit gebied. Hoe boksen zij dat voor elkaar?

Wie weet dat er een hele bekende wielrenner overleden is op de sterfdag van Michael Jackson? Bijna niemand, want het ging een half uur over The King. Hoe is het eigenlijk gegaan met de vechtpartijen en ander sores op Koninginnedag twee jaar geleden? Niemand die het weet, want het ging uiteraard een half uur over de aanslag op het Koningshuis. Er is niets mis mee, begrijp me niet verkeerd, ik ben groot fan van MJ en ook de koningin, ook al kost ze ons een hele hoop geld, draag ik een warm hart toe, maar wat is nou het nieuws? Waar is de rest van de wereld?

De andere kant is de komkommertijd. Een van de gaafste dingen die het NOS volgens mij kan doen is op bijvoorbeeld 23 juli, een dag van warmte, vrede, geluk en plezier, om acht uur beginnen met het journaal en slechts melden dat er niets is gebeurd die dag. “Goedenavond, ik ben Steffen de Jonge. Het is vandaag 23 juli en er is niets noemenswaardigs gebeurd vandaag. Geniet van het weer en tot morgen.” Geweldig! De NOS verzorgt ons nieuws, de NOS is dus vrij als er geen nieuws is. Natuurlijk gebeurt er altijd wel iets, maar moeten ze niet gewoon een beetje consequent blijven en een bepaalde ondergrens stellen als we het over die relevantie hebben?

Ik zit echt niet iedere dag op dat tijdstip op de bank. Tegenwoordig is het veel sneller om even naar nu.nl te surfen en daar je eigen nieuws te verorberen. Mijn nieuws is niet dat van de buurvrouw, die kan niet wakker liggen van de opstanden in Libië, dat is veel te ver van haar bed. Aan de andere kant maakt het mij niet uit met wie Prins William precies trouwt en wie haar jurk gemaakt heeft.

Misschien is het eten voor de televisie helemaal niet zo’n gek idee. Het nieuws is niet wat de NOS ons vertelt. Het nieuws is wat jou bezig houdt en de NOS kan jou daar vaak bij helpen. Ik eet lekker mijn stamppot met rookworst. Als het over Libië gaat neem ik even pauze, als prins William in beeld komt stort ik mij op mijn rookworst. Je mag best selectief zijn.

De werkvloer is een belangrijke plek. Vaak lijkt het of het op de werkvloer helemaal niet over werken gaat, maar juist om het sociale gebeuren daar omheen. Natuurlijk is het belangrijk om een leuk babbeltje te kunnen maken met je buurman of collega, een vlotte sollicitatie zal je sneller een baan opleveren. Maar is iets als het nieuws daar een leidraad voor? Het nieuws is wat jouw interesseert. Start een praatje eens met de vraag hoe het met de ander gaat. Niet de zin: “He, alles goed?”, maar hoe het echt gaat. Daarna stap je over op dat nieuws, dat nieuws wat jullie boeit en jullie aangaat. Zie het nieuws niet als een leermoment maar als inspiratie.

Iemand vroeg mij: Wat vind je er nou van dat Osama dood is? Niets natuurlijk, wat moet je daar nou van vinden. Ik kan er een hoop over denken, vooral over de gevolgen ervan. Maar een mening heb ik er niet over. Begin de volgende keer met de vraag: Wat deed het nieuws met je, of zal er iets veranderen in jouw leven? Denk aan zijn nabestaanden of aan zijn buren. Alle feitjes kennen is knap en interessant, maar het nieuws is geen overhoring, het is een graadmeter en je kunt eruit halen wat je zelf wilt.

Kijk iedere dag naar het nieuws, bezoek iedere dag een nieuwssite of lees een krant. Het is belangrijk om op de hoogte te blijven van wat er op deze aardbol gebeurt. Bedenk wel dat hetgeen je leest niet het enige is dat er gebeurt. Verdrink niet in de feiten en de sensatie die gekweekt wordt. Het nieuws is wat jij belangrijk vindt. Autoriteiten als nu.nl en de NOS kunnen je helpen bij het vergaren hiervan, maar meer is het niet. Wees kritisch en kijk ook eens om je heen, naar waar je naaste omgeving zich mee bezig houdt.

“Goedenavond, ik ben Steffen de Jonge en dit was het nieuws dat eigenlijk geen nieuws is.”