Sunitus - De instelling van de geest

Een gesprek met mijn ouders over onze opvoeding doet bij mij de vraag opborrelen of zij ergens spijt van hebben. Mijn jeugd is perfect geweest, dat is niet de aanleiding, maar een goed gesprek doet je goed nadenken. Een direct antwoord komt er niet, maar dat is logisch. Het is een moeilijk vraag.

Natuurlijk heb ik wel eens ergens spijt van. Een impulsieve aankoop kan bij mij enorm veel spijt veroorzaken. – Had ik dat geld nou maar in mijn zak gehouden. – Een tentamen dat ik niet haal, doordat ik te weinig geleerd doet me wakker liggen van spijt.
spijt (geen afbreking)
de; g.mv.
1 • ergernis, wrevel
2 • leedwezen over iets waarvan men het gevoel heeft dat het ook anders had kunnen zijn, m.n. het gevoel iets verzuimd te hebben
«spijt gaat uit van het principe van de verkeerde keuze»

Een gefaald tentamen of nutteloze nieuwe magnetronpantoffels van Tell Sell kan ik wel overleven. Ik sta er even bij stil om het in de toekomst te kunnen voorkomen, maar daarna ga ik verder met het echte leven.

Een man die kinderen mishandeld en misschien wel vermoord heeft, wordt jaren later gearresteerd. ‘Gelukkig’ voor hem is het misdrijf inmiddels verjaard en kan hij er niet meer voor worden berecht. Ieder normaal mens zal hier spijt van hebben, je hebt het leven van een kind, ouders, familie en vrienden verpest. Niet voor even, ze stappen er niet even overheen, dit tekent ze voor de rest van hun leven.
Is die vraag dan nog zo moeilijk? Heb je er spijt van? Natuurlijk! Waarschijnlijk gebeurt zoiets in een opwelling, een opgebouwde woede of ergernis.
Wat wel een hele terechte vraag is, is wat je verder aan moet met die spijt. “Ja ik heb spijt.” In zo’n geval is deze uitspraak het zelfde als schuld bekennen. Je hebt het inderdaad gedaan en als je er op terug kijkt zou je het anders hebben gedaan. Het is een goede constatering, het zegt iets over jou. Waarschijnlijk heb je er van geleerd en zou je het in de toekomst niet meer (zo snel) doen. Op deze manier zet je de andere partij voor het blok.
Een ouder of broer is woedend, hun leven is niets meer waard. Gelukkig hebben zij de schuldige die achter slot en grendel zit en zelf ook geen normaal leven meer zal leiden. Er bestaan programma’s waarbij die schuldige oog in oog komt met de nabestaanden. Hij of zij krijgt de kans om spijt te bekennen en misschien wel te vertellen waarom ze het hebben gedaan.
Daar zit je dan, allereerst angstig, misschien wel kokend van woede of gek van verdriet. Er staat iemand voor je die jouw leven indirect heeft verwoest, maar er wel spijt van heeft. De volgende keer zal hij het niet zo aanpakken. Maar wat heb je daar aan?

Soms eet ik en koekje teveel en voordat het mijn maag heeft bereikt heb ik al spijt. Die spijt is voor mij een soort alarm, ik ben te ver gegaan. In het geval van een koekje betekent dat, dat ik de volgende keer eerder moet stoppen. In het geval van een aangetast kind heb je met hele andere zaken te maken. De moraal is echter dat het voor jezelf een soort graadmeter is. Die enorme spijt die ik heb van het falen van mijn tentamens heeft mij daarna geholpen om ze in de herkansing wel te halen. Het stimuleert mijzelf, daar heeft in principe niemand anders mee te maken.

“Sorry. Sorry daar koop ik niets voor.” Je kunt weinig met het feit dat iemand ergens spijt van heeft. Je kunt het diegene vergeven, dat is enorm nobel, maar je krijgt er niets mee terug. Sorry zeggen laat die ander zien dat jij heus wel aardig bent, je bent niet zo’n enorme zak als het lijkt. Dat is het doel, je probeert de wonden te helen, zodat je elkaar in de toekomst nog in de ogen aan kunt kijken. Voor jezelf betekent het dat je even op de rem moet, je bent te ver gegaan.

Eerlijkheid duurt het langst. Eerlijk zijn tegen jezelf is een grondbeginsel. Het is niet erg om spijt te hebben van een gedane zaak. Bedenk je wat je ermee bereikt. Sta stil bij waar je een verkeerde keuze hebt gemaakt, want het kan je helpen dit in de toekomst te voorkomen. Bedenk wel wat het voor een ander betekent als je het hardop zegt. Misschien kun je in plaats van spijt te betuigen beter laten zien dat je er spijt van hebt door er naar te handelen. Spijt is het begin van een verwerkingstraject. Je zult iedere dag van jezelf leren en dit is zo’n wijze les.
En wat doe je als je aan de andere kant staat? Stimuleer diegene om zichzelf te bewijzen en naar zijn of haar spijt te handelen, dat is een vorm van vergeven en niet meer dan menselijk. Verdrink niet in spijt, maar doe er wat mee. Spijt is geen eindstation, maar een startsein.